Partners op het podium

De bibliotheek en de collecties Campiniana gaan terug op de samenwerking met de Geschied- en Oudheidkundige Kring Taxandria (1903), vooral dan in de persoon van de priester Jozef Jansen (1871-1949), medeoprichter van de Kring en van het Taxandriamuseum en vanaf 1911 stadsarchivaris. De bibliotheek werd in 1938 overgedragen aan de stad en ondergebracht in het gebouw Het Steentje op de Grote Markt, waar toen ook het stadsarchief was gevestigd. Bij de bibliotheek hoorden talrijke mappen met documentatie, foto’s, bidprentjes, prentkaarten, kaarten en gravures. In 1961 verhuisden het archief en de bibliotheek naar hun huidige locatie in het stadhuis.

Het stadsarchief heeft een omvangrijke bibliotheek, waarvan reeds een groot gedeelte doorzoekbaar is in een online bibliotheekcatalogus. Verder het prentenkabinet met méér dan 5.000 kaarten, de tekeningen en gravures, de collectie foto’s en prentkaarten en de documentatiemappen. Geïnteresseerden, studenten en onderzoekers vinden hier een schat aan informatie over vrijwel elke Kempische gemeente. Genealogen kunnen dan weer grasduinen in de verzameling Kempense bidprentjes en doodsbrieven. In de loop van 2009-2010 werden in samenwerking met de Erfgoedcel Noorderkempen voor de opzet van een online beeldbank ca. 40.000 foto’s, dia’s en prentkaarten gedigitaliseerd en beknopt beschreven.

In de loop der jaren schonken heel wat Turnhoutse verenigingen en personen (een deel van) hun archief aan het stadsarchief. Een aantal van deze, vooral 20ste eeuwse, privé-archieven zijn inmiddels opgenomen in Archiefbank Vlaanderen. Culturele verenigingen zijn het best vertegenwoordigd. Een mooi voorbeeld is het archief van de Katholieke Filmliga Turnhout (1935-1969) dat vanaf het interbellum de filmopvoeringen in de stad op de voet volgde en controleerde op hun zedelijkheid. De vereniging maakte deel uit van een strak georganiseerde nationale beweging die aan “filmopvoeding” deed, “om de massa te vormen of te leiden”. Onmisbaar bronnenmateriaal bij elk onderzoek naar de verdwenen Turnhoutse bioscopen. Een Kempens perspectief biedt dan weer het archief van de Kring Taxandria (1903-1982). De bewaarde documenten geven een gedetailleerd overzicht van de activiteiten van de Kring, van tentoonstellingen en lezingen tot archeologische opgravingen. Een belangrijke aanvulling hierop is het privé-archief van kanunnik Jansen dat nog wacht op ontsluiting. Thema’s als armoede, mobilisatie en oorlog zijn niet alleen bestudeerbaar aan de hand van het eigenlijke stedelijk archief. Ook het archief van het Rode Kruis, afdeling Turnhout (1870-1959) is hiervoor een rijke bron. Wie Turnhout zegt, zegt ook papierindustrie. Het legaat van E. Tilman bevat een zeer uiteenlopende reeks documenten (1900-1974) over de lokale producenten van fantasiepapier en speelkaarten. Tilman was in de jaren 1970 secretaris van de Vereniging der Turnhoutse Papierindustrie en directeur van het bedrijf Turpa, dat verschillende andere papierfabrieken overnam. Voor de economische ontwikkeling van de (Zuider)Kempen na de Tweede Wereldoorlog zijn ten slotte de documenten (1953-2005) van notaris André Belmans van bijzonder belang. Ze schetsen onder meer een beeld van de actiegroep Stichting voor de Kempen.

De beschrijvingen van de private archieven bewaard in het Stadsarchief van Turnhout kunnen worden geraadpleegd in Archiefbank Vlaanderen. Het Stadsarchief Turnhout maakt deel uit van het stedelijk samenwerkingsverband TRAM 41, een letterwoord dat staat voor Turnhoutse Route Archief en Musea. Meer informatie over de collectie van het Stadsarchief is terug te vinden op de website www.tram41.be.

Stadsarchief Turnhout, Stadhuis, Grote Markt 1, 2300 Turnhout
T 014 44 33 98
www.tram41.be
tram41@turnhout.be

Archieven in Archiefbank Vlaanderen