In 2001 verwierf de Koning Boudewijnstichting een uitgebreid lot archiefstukken van de ontdekkingsreiziger Henry Morton
Stanley (1841-1904). Dat bevat honderden manuscripten (brieven, verslagen, nota's, dagboeken, contracten, tekeningen, kaarten, enz.)
geschreven, gekopieerd of verzameld door de journalist en ontdekkingsreiziger, die erop gebrand was om, van alles wat hij ondernam,
een spoor te bewaren. Dit nieuwe geheel vormt, samen met de al bewaarde onderdelen - een goudmijn voor het Midden-Afrika-onderzoek.
De in 2001 opgedoken documenten zijn immers complementair aan een in 1982 door de Generale Maatschappij aangekocht archiefonderdeel.
In 2001 besloot de Generale Maatschappij de twee delen te herenigen door haar deel aan de Koning Boudewijnstichting te schenken,
zodat ze samen konden worden bewaard en ontsloten. Daartoe werd het Stanleyarchief toevertrouwd aan het Koninklijk Museum voor
Midden-Afrika in Tervuren, dat al in 1954 een eerste schenking van voorwerpen had gekregen van de aangenomen zoon van Stanley.
Het Afrikamuseum beschikt nu over het volledige én geïnventariseerde archief van één van de markantste figuren uit de negentiende eeuw.
Het kan bijgevolg beschouwd worden als de referentie-instelling voor de studie van Stanley, voor de ontdekking van Midden-Afrika
en voor de beginperiode van het Belgische koloniale optreden.
Het Stanleyarchief verschaft informatie over de vier expedities die Stanley in Midden-Afrika op touw zette: de zoektocht naar
Livingstone (1871-1872), de expeditie naar Oost- en Centraal-Afrika (1874-1877), de opdrachten die hij voor Leopold II
uitvoerde en die de grondslag zouden leggen voor Kongo-Vrijstaat (1979-1980) en zijn reddingsoperatie van de Duits-Egyptische
bestuurder Emin Pasha (1887).
Niet alleen de ontdekkingsreizen in Oost- en Midden-Afrika komen aan bod, maar ook Stanleys betrokkenheid bij de Amerikaanse
Burgeroorlog, waar hij zich aan de zijde van de Zuidelijken schaarde, evenals zijn voordrachten, zijn testament, enz. Zijn
archief bevat ook brieven van koningin Victoria, van koning Edward en van kanselier Bismarck, van verscheidene figuren die
hun stempel op de Engelse politiek hebben gedrukt, zoals Joseph Chamberlain of William Ewart Gladstone, en van andere
opmerkelijke figuren als Baden Powell, Auguste Rodin, Mark Twain, Georges Bernard Shaw en Cecil Rhodes.
De inventaris, opgesteld naar aanleiding van de honderdste verjaardag van het overlijden van Stanley (2 mei 2004), heeft diens
papieren nalatenschap voor het eerst toegankelijk gemaakt en orde geschapen in een sterk verstoord geheel. De bedoeling is het
onderzoek naar deze boeiende, maar omstreden periode in onze geschiedenis aan te moedigen. Interessant is dat de informatie uit
het Stanley-archief geconfronteerd of aangevuld kan worden met de persoonlijke correspondentie van Leopold II uit het Fonds
Goffinet (Archief Koninklijk Paleis).
Voor meer informatie over het Stanley-archief kan u terecht bij:
Koninklijk Museum voor Midden-Afrika - Documentatiecentrum, Afdeling Koloniale Geschiedenis
tel. 02/769.52.79 ; mathilde.leduc@africamuseum.be
www.africamuseum.be
Koning Boudewijnstichting - Erfgoedfonds
http://62.50.9.26/patrimoine/Collections.aspx?id=165286
archief: Archief Henry Morton Stanley. 1858-1925 (1973)
bekijk alle edities
omhoog
